Ambalaj Tanımı ve Tarihi

Bu yazı serimizde siz değerli okurlarımıza ambalajın tanımı ile başlayarak ambalajın tarihi, kullanılan malzemeler,  tasarım süreci, sektörde kullanılan programlar hakkında bilgiler vermeye çalışıcağız.  Şimdilik toplam da 4 farklı yazı serisinden oluşmasını düşündüğüm(duruma göre değişiklik gösterebilir) yazı serisinin ilkinden yani ambalajın tanımı ve tarihine göz atacağız. Hazırsanız ambalajın tanımı ile başlayalım

Ambalaj: Ambalaj kelimesi Fransızca kökenli bir kelime olup dilimize “emballage” kelimesinden geçmiştir. Eşyanın, tüketiciye ulaştırılması aşamasında taşınması, korunması, bozulmadan saklanması ve satışa sunulması için kullanılan herhangi bir malzemeden yapılmış çeşitli ürünler diye tanımlayabiliriz.

Ambalaj Tarihi

İlk ambalajların  meyve kabuklarında olduğu gibi, doğa tarafından yaratılmış olsa da bildiğimiz anlamdaki “insan eliyle ambalaj”ın tarihi, insanlığın tarihi kadar eskidir.

İnsanoğlu yeryüzün de var olduğundan beri yaşamını devam ettirebilmek için gıda temin etmek zorunda kalmıştır. Önceleri tüketebilecekleri gıdanın fazlasının, gıda bulmanın zor olduğu günler için muhafaza edilmesi ve ileride kullanılmak üzere saklanmasına çalışılmıştır. Bu aşamada da gıdanın içine konulabilmesi için kaplara gereksinim duyulmuştur.  İlk önce doğada mevcut olan yaprak, kabak, hayvan derisi gibi doğal malzemelerden yararlanılmıştır. Daha sonra bunların şekillendirilmesiyle elde edilen bitkisel liflerle örülen, ağaçtan oyulan ilk ambalaj modelleri geliştirilmiştir.

Bu ilk ambalaj materyalinin kullanıldığı çağlarda, toplum gereksinimleri arttıkça kullanılan ambalaj türleri de çeşitlilik göstermiştir. M.S. 105 yılında kağıdın bulunuşu ve 12. yy’dan sonra üretim ve tüketimin hızla yaygınlaşması; 15.yy’da Avrupa’da başlayan yenileşme hareketleri, ambalajın gelişimini hızlandıran en önemli etkenlerdir. Bugünkü şekilde ambalajlamanın yapısı ve kapsamı, son 200 yılda sağlanan gelişmeler ve teknolojik yenilikler sonucu belirlenmiştir Ambalajlama yaprak gibi doğal malzemelerle başlamış, dokunmuş malzemeler ve çömlekler gibi ürünlerle seri üretime geçilmiştir. Cam ve ahşap ambalajların ise yaklaşık 5 bin yıldır kullanıldığı düşünülmektedir.

1823 yılında İngiliz tüccarı Peter Durand, sac levhadan yapılma ilk metal ambalaj olan “canister (teneke kutu)” in gıda koruma fikrinin patentini aldı. O günlerde konserve yemekler, sadece ordu mensupları ve kâşifler tarafından kullanılıyordu. Buda konservenin içinde kalan gıdanın uzun süre  bozulmadan dayanması gerektiren bir koşuldu. Gıdanın bozulmaması için teneke kutular hava geçirmez ve sızdırmaz bir hale getirildi , oluşabilecek paslanmayı önlemek için de teneke kutular kalaylanarak üretiliyordu. Teneke kutu daha önceleri kullanılan cam gibi kırılabilir değildi aynı zaman da cam konserveler, pişirme işleminin uzunluğu sebebiyle o dönemde pahalı bir işlem olarak bilinirdi.  

Kâğıt ve karton 1900’lü yıllarda önemli ambalaj malzemeleri haline gelmişlerdir. Plastiğin keşfedilmesiyle birlikte kâğıt ambalajın yerini alacak ambalaj malzemesi olarak kullanılmaya başlanmıştır. Ambalajlama materyalleri tarihi genel olarak cam, kağıt, metal ve plastik esaslı olmak üzere 4 gruba ayrılmaktadır. Bir sonraki yazımızda bu materyalleri inceleyerek örneklendirmeye çalışıcağız.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir